🪪 Η ταυτότητα του νησιού
📍 Πού βρίσκονται
Τα Ψαρά είναι στο Βόρειο Αιγαίο, περίπου 20 χιλιόμετρα από τη βορειοδυτική άκρη της Χίου, και ανήκουν στον νομό της. Μαζί με το νησάκι Αντίψαρα και μερικά βραχονήσια σχηματίζουν τον Δήμο Ψαρών. Τα πλοία έρχονται από το λιμάνι της Χίου και από τη Λιμνιά, στη βορειοδυτική Χίο. Αεροδρόμιο δεν έχει, οπότε οι περισσότεροι πετούν στη Χίο.
📍 Πού βρίσκονται τα Ψαρά
Τα Ψαρά είναι στο Βόρειο Αιγαίο, βορειοδυτικά της Χίου. Με κόκκινο φαίνεται το νησί, και με πράσινο η Χίος και η Λιμνιά, απ' όπου έρχονται τα πλοία, και ο Πειραιάς.
🗺️ Ο χάρτης του νησιού
Τα Ψαρά είναι λοφώδη, ξερά και σχεδόν χωρίς δέντρα, με θάμνους, πέτρινες ξερολιθιές και πολλά ξωκλήσια. Η ψηλότερη κορυφή, ο Προφήτης Ηλίας, ξεπερνά τα 500 μέτρα. Το μόνο χωριό είναι στη νότια ακτή, γύρω από το λιμάνι, και οι πιο κοντινές παραλίες φτάνονται με τα πόδια. Στη δυτική ακτή είναι το Αρχοντίκι και στον βορρά το μοναστήρι.
🗺️ Ο χάρτης των Ψαρών
Τα Ψαρά είναι λοφώδη και γυμνά, με ένα μόνο χωριό, στη νότια ακτή, γύρω από το λιμάνι. Κοντά στο χωριό είναι η Μαύρη Ράχη και οι περισσότερες παραλίες. Στη δυτική ακτή είναι το Αρχοντίκι, στον βορρά το μοναστήρι και στα δυτικά τα Αντίψαρα. Πατήστε κάθε αριθμό για να δείτε τι είναι.
Χάρτης: Francesco Piacenza (Public domain) · Wikimedia Commons
⚖️ Αξίζουν; Τα θετικά και τα αρνητικά
Τα Ψαρά είναι για όσους θέλουν να ξεφύγουν και να σταθούν σε έναν τόπο με βαριά ιστορία. Ορίστε μια ειλικρινής εικόνα.
📊 Με μια ματιά, από το 1 ως το 5
👍 Τα θετικά
- Ένα από τα πιο ιστορικά νησιά της Ελλάδας.
- Η Μαύρη Ράχη και η θέα από ψηλά στο χωριό και στο λιμάνι.
- Ήσυχες παραλίες με καθαρά νερά, κοντά στο χωριό.
- Αρχαιολογικός χώρος με μυκηναϊκό οικισμό.
- Ησυχία, φιλόξενοι κάτοικοι και φρέσκο ψάρι.
👎 Τα αρνητικά
- Δύσκολη πρόσβαση, με λίγα πλοία και αέρα που τα ακυρώνει.
- Γυμνό τοπίο, σχεδόν χωρίς δέντρα και σκιά.
- Λίγα δωμάτια και λίγα μαγαζιά.
- Ελάχιστη κίνηση εκτός καλοκαιριού.
🏘️ Το χωριό και η Μαύρη Ράχη
Το χωριό απλώνεται γύρω από το λιμάνι, με πέτρινα σπίτια, εκκλησίες, ταβέρνες και καφενεία στην προκυμαία. Στα σοκάκια του θα δείτε την προτομή του Κωνσταντίνου Κανάρη, στη θέση όπου ήταν το σπίτι του, και προτομές άλλων καπεταναίων του Αγώνα. Πάνω από το λιμάνι, η εκκλησία του Αγίου Νικολάου στέκεται σε έναν βράχο πάνω από τη θάλασσα.
Νότια από το χωριό υψώνεται η Μαύρη Ράχη, το Παλαιόκαστρο, με το μνημείο για την καταστροφή του 1824. Ανεβείτε το απόγευμα: η θέα στο χωριό, στο λιμάνι και στη θάλασσα είναι η πιο ωραία του νησιού.
Ο λόφος του 1824.
Πάνω από το χωριό.
Ο ήλιος πάνω από το χωριό.
Στη θέση του σπιτιού του.
Η πλάκα στον τοίχο.
Ένας από τους καπεταναίους.
Φωτογραφίες: Thanasis Christodoulou (Attribution), Macedon-40 (CC BY-SA 4.0) · Wikimedia Commons
📜 Η ιστορία των Ψαρών
Τον 18ο αιώνα οι Ψαριανοί έγιναν ναυτικοί και έμποροι, και στην αρχή του 19ου είχαν τον τρίτο μεγαλύτερο στόλο της Ελλάδας, μετά την Ύδρα και τις Σπέτσες. Τα Ψαρά ξεσηκώθηκαν τον Απρίλιο του 1821, και καπεταναίοι τους, όπως ο Κανάρης και ο Παπανικολής, έκαψαν με πυρπολικά τουρκικά πλοία. Τον Ιούνιο του 1824 ο οθωμανικός στόλος κατέλαβε το νησί. Οι τελευταίοι υπερασπιστές κλείστηκαν στη Μαύρη Ράχη και ανατίναξαν την πυριτιδαποθήκη για να μην παραδοθούν. Χιλιάδες σκοτώθηκαν ή πουλήθηκαν σκλάβοι, και το νησί ερήμωσε.
Η καταστροφή συγκλόνισε την Ευρώπη και ενέπνευσε το επίγραμμα του Διονυσίου Σολωμού «Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη», την ωδή του Ανδρέα Κάλβου και τους πίνακες του Νικόλαου Γύζη και του Νικηφόρου Λύτρα. Τα Ψαρά έγιναν ελληνικά ξανά το 1912. Κάθε χρόνο, στα τέλη Ιουνίου, το νησί τιμά την επέτειο του ολοκαυτώματος.
Νικόλαος Γύζης, 1898.
Νικόλαος Γύζης.
Νικηφόρος Λύτρας.
Ο στόλος γύρω από το νησί.
Ο ναύαρχος από τα Ψαρά.
Ψαριανή φορεσιά.
Φωτογραφίες: Nikolaos Gyzis (Public domain), Nikiforos Lytras (Public domain), N.A. Koutsodontis (CC BY 3.0), Petros Moraites (Public domain), Catlemur (CC BY-SA 4.0) · Wikimedia Commons
🏺 Το Αρχοντίκι
Στη δυτική ακτή, στο Αρχοντίκι, οι ανασκαφές έφεραν στο φως έναν μυκηναϊκό οικισμό, με σπίτια και αποθήκες από το 1400 ως το 1100 π.Χ., και ένα νεκροταφείο με πλούσια κτερίσματα. Ο χώρος έχει πινακίδες που εξηγούν τι βλέπετε, και απέναντι φαίνεται το νησάκι Δασκαλιό. Τα ευρήματα εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Χίου. Δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο υπάρχει παραλία για μπάνιο.
Ο μυκηναϊκός οικισμός.
Το νησάκι Δασκαλιό απέναντι.
Τοίχοι και πιθάρια.
Ταφές από την αρχαιότητα.
Φωτογραφίες: FLIOUKAS (CC BY-SA 4.0) · Wikimedia Commons
🏖️ Οι παραλίες και τα Αντίψαρα
Τα Ψαρά έχουν πολλές μικρές παραλίες με καθαρά νερά, και οι περισσότερες είναι κοντά στο χωριό. Το Κατσούνι, με άμμο, είναι λίγα λεπτά με τα πόδια, και λίγο πιο πέρα είναι τα Λαζαρέτα. Ανατολικά από το χωριό είναι η παραλία Λήμνος, και βόρεια η Λάκκα. Δυτικά απλώνονται τα Αντίψαρα, ένα σχεδόν ακατοίκητο νησάκι, όπου πηγαίνετε μόνο με βάρκα.
- Κατσούνι: άμμος, δίπλα στο χωριό.
- Κάτω Γιαλός: η παραλία του χωριού.
- Λαζαρέτα: λίγο πιο πέρα από το Κατσούνι.
- Λάκκα: ήσυχη, στον δρόμο για το Αρχοντίκι.
- Αρχοντίκι: δίπλα στον αρχαιολογικό χώρο.
Γαλάζια νερά κάτω από τους λόφους.
Το νησάκι στα δυτικά.
Ο ήλιος πίσω από τα Αντίψαρα.
Ο ουρανός πάνω από το νησί.
Από τη Χίο.
Φωτογραφίες: Afbeelding4 (CC BY-SA 4.0), Anaziton (CC0), Thanasis Christodoulou (CC BY-SA 4.0) · Wikimedia Commons
Τα Ψαρά δεν έχουν σχεδόν καθόλου δέντρα, και οι περισσότερες παραλίες δεν έχουν ομπρέλες. Πάρτε καπέλο, νερό και μια ομπρέλα, ειδικά για τις πιο μακρινές.
🍽️ Τι θα φάτε
Οι ταβέρνες στο λιμάνι σερβίρουν φρέσκο ψάρι, αστακό και κολοχτύπες, το θαλασσινό που ψαρεύουν οι Ψαριανοί εδώ και αιώνες. Δοκιμάστε κατσικάκι, ντόπιο τυρί και μέλι από τα θυμάρια του νησιού. Ζητήστε ό,τι έφεραν οι βάρκες την ίδια μέρα.
📅 Πότε να πάτε
Ο Ιούνιος και ο Σεπτέμβριος είναι οι καλύτεροι μήνες, με ζεστή θάλασσα και λίγο κόσμο. Στα τέλη Ιουνίου γίνονται οι εκδηλώσεις για την επέτειο του 1824. Τον Αύγουστο έρχονται οι περισσότεροι επισκέπτες, κυρίως Ψαριανοί που ζουν αλλού, και τα δωμάτια γεμίζουν. Τον χειμώνα τα πλοία είναι λίγα και ο αέρας τα ακυρώνει συχνά.
✈️ Πώς θα πάτε από την Αθήνα
| Τρόπος | Διάρκεια | Από πού | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|
| Αεροπλάνο και πλοίο | Περίπου 50 λεπτά ως τη Χίο | Αεροδρόμιο Αθήνας | Από τη Χίο ή τη Λιμνιά συνεχίζετε με το πλοίο για τα Ψαρά. |
| Πλοίο ως τη Χίο | Περίπου 7 με 9 ώρες | Πειραιάς | Καθημερινά δρομολόγια, συχνά τη νύχτα. |
Από την Ιουλιανού 50, ο Πειραιάς είναι περίπου 40 λεπτά με το μετρό και το αεροδρόμιο μία ώρα με τη Γραμμή 3. Από τη Χίο, το πλοίο για τα Ψαρά φεύγει από το λιμάνι της πόλης ή από τη Λιμνιά, που είναι πιο κοντά. Ελέγξτε τα δρομολόγια από πριν, γιατί είναι λίγα και αλλάζουν με την εποχή. Τα Ψαρά συνδυάζονται εύκολα με τη Χίο: διαβάστε και τον οδηγό μας για τη Χίο.
🗓️ Τρεις μέρες στα Ψαρά
Το χωριό και η Μαύρη Ράχη
Περπατήστε στο λιμάνι και στα σοκάκια του χωριού, δείτε την προτομή του Κανάρη και ανεβείτε στη Μαύρη Ράχη για τη θέα. Μπάνιο στο Κατσούνι και, το βράδυ, ψάρι στο λιμάνι.
Το Αρχοντίκι και η Λάκκα
Πηγαίνετε στο Αρχοντίκι, στη δυτική ακτή, για τον μυκηναϊκό οικισμό και την αμμουδιά δίπλα του. Στον γυρισμό σταματήστε για μπάνιο στη Λάκκα.
Το μοναστήρι και τα Αντίψαρα
Ανεβείτε στον βορρά ως το μοναστήρι της Κοίμησης της Θεοτόκου. Το απόγευμα δείτε τον ήλιο να δύει πίσω από τα Αντίψαρα και, αν έχει βάρκα, πηγαίνετε για μπάνιο εκεί.
Συχνές ερωτήσεις
Χρειάζομαι αυτοκίνητο στα Ψαρά;
Όχι απαραίτητα. Το χωριό και οι κοντινές παραλίες φτάνονται με τα πόδια. Για το Αρχοντίκι και το μοναστήρι βοηθά ένα μηχανάκι, ένα αυτοκίνητο ή το ταξί του νησιού.
Πού να μείνω στα Ψαρά;
Στο χωριό, που είναι και το μόνο μέρος με δωμάτια. Κλείστε από νωρίς, γιατί τα δωμάτια είναι λίγα, ειδικά τον Αύγουστο και στα τέλη Ιουνίου.
Πότε γίνεται η επέτειος του ολοκαυτώματος;
Στα τέλη Ιουνίου, με λειτουργία, εκδηλώσεις και επισκέψεις στη Μαύρη Ράχη. Είναι η πιο συγκινητική στιγμή του χρόνου στο νησί, αλλά κλείστε δωμάτιο πολύ νωρίς.
Πόσες μέρες χρειάζομαι;
Τρεις με τέσσερις μέρες αρκούν για το χωριό, τη Μαύρη Ράχη, το Αρχοντίκι και τις παραλίες. Λόγω των λίγων πλοίων, συχνά η διαμονή κρατά από ένα δρομολόγιο ως το επόμενο.
— Kathy
