🪪 Η ταυτότητα του νησιού
📍 Πού βρίσκονται
Τα Κύθηρα είναι ένα μεγάλο νησί νότια της Πελοποννήσου, απέναντι από το ακρωτήρι Μαλέας, στη μέση της θάλασσας ανάμεσα στη Λακωνία και την Κρήτη. Διοικητικά ανήκουν στα Επτάνησα, αν και είναι εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από την Κέρκυρα. Έχουν μικρό αεροδρόμιο με πτήσεις από την Αθήνα, και το λιμάνι τους, το Διακόφτι, συνδέεται καθημερινά με τη Νεάπολη της Λακωνίας, σε μια ώρα και λίγο. Οι Βενετοί τα έλεγαν Τσιρίγο, και το όνομα ακούγεται ακόμα.
📍 Πού βρίσκονται τα Κύθηρα
Τα Κύθηρα είναι νότια της Πελοποννήσου, απέναντι από το ακρωτήρι Μαλέας, στον δρόμο προς την Κρήτη. Με κόκκινο φαίνεται το νησί, και με πράσινο το αεροδρόμιο της Αθήνας, ο Πειραιάς και η Νεάπολη, από όπου φτάνετε.
🗺️ Ο χάρτης του νησιού
Τα Κύθηρα είναι ορεινά, με ένα οροπέδιο στη μέση και φαράγγια που κατεβαίνουν στις ακτές. Η Χώρα, με το Κάστρο, είναι στη νότια άκρη, πάνω από το Καψάλι. Στα ανατολικά είναι ο Αβλέμονας και το Καλάδι, και πιο πάνω το λιμάνι, το Διακόφτι. Στα δυτικά, ο Μυλοπόταμος με τα νερά του. Στον βορρά, ο Ποταμός, το μεγαλύτερο χωριό, η Παλαιόχωρα και η Αγία Πελαγία. Οι αποστάσεις είναι μεγάλες και οι δρόμοι με στροφές: υπολογίστε μία ώρα από άκρη σε άκρη.
🗺️ Ο χάρτης των Κυθήρων
Η Χώρα με το Κάστρο και το Καψάλι είναι στον νότο. Ο Αβλέμονας και το Καλάδι στα ανατολικά, το Διακόφτι, το λιμάνι, πιο πάνω. Ο Μυλοπόταμος είναι στα δυτικά, και στον βορρά η Παλαιόχωρα, ο Ποταμός και η Αγία Πελαγία. Πατήστε κάθε αριθμό για να δείτε τι είναι.
Χάρτης: Benedetto Bordone, 1547 (Public domain) · Wikimedia Commons
⚖️ Αξίζει; Τα θετικά και τα αρνητικά
Τα Κύθηρα είναι νησί για όσους θέλουν παραλίες χωρίς κόσμο, χωριά με χαρακτήρα και ησυχία. Δεν είναι νησί για πάρτι ούτε για όσους δεν θέλουν να οδηγούν. Ορίστε μια ειλικρινής εικόνα.
📊 Με μια ματιά, από το 1 ως το 5
👍 Τα θετικά
- Παραλίες από τις καλύτερες της Ελλάδας, σχεδόν χωρίς κόσμο.
- Αβλέμονας, Χώρα, Μυλοπόταμος: τρία χωριά που δεν ξεχνάτε.
- Αεροδρόμιο, με πτήση 45 λεπτών από την Αθήνα.
- Ήσυχο, χωρίς μαζικό τουρισμό, με καλές τιμές.
- Από τα καλύτερα μέλια της Ελλάδας.
👎 Τα αρνητικά
- Μεγάλο και ορεινό νησί, χρειάζεται αυτοκίνητο.
- Φυσάει συχνά, και κάποιες παραλίες θέλουν χωματόδρομο.
- Λίγες πτήσεις και πλοία, κλείστε νωρίς.
- Ελάχιστη νυχτερινή ζωή.
🏰 Η Χώρα, το Κάστρο και το Καψάλι
Η Χώρα των Κυθήρων είναι χτισμένη στη νότια άκρη του νησιού, ένα χωριό με λευκά σπίτια, γαλάζια παράθυρα και σοκάκια, που τελειώνει στο ενετικό Κάστρο, πάνω σε έναν βράχο. Το Κάστρο χτίστηκε τον 13ο αιώνα και πήρε τη σημερινή του μορφή τον 16ο. Μέσα θα δείτε εκκλησίες, κανόνια και, κυρίως, τη θέα: κάτω σας οι δύο κόλποι του Καψαλίου, η Χύτρα μέσα στη θάλασσα και, τις καθαρές μέρες, η Κρήτη στον ορίζοντα. Στη Χώρα είναι και το μικρό Αρχαιολογικό Μουσείο, με τον μαρμάρινο λέοντα των Κυθήρων, του 6ου αιώνα π.Χ.
Κάτω από τη Χώρα, το Καψάλι είναι δύο κόλποι ο ένας δίπλα στον άλλο, με αμμουδιά, βάρκες, ταβέρνες και καφέ στην παραλία. Είναι το πιο ζωντανό μέρος του νησιού το βράδυ, όσο ζωντανό μπορεί να είναι ένα μέρος στα Κύθηρα. Απέναντί του, η βραχονησίδα Χύτρα, το Αυγό, κρύβει μια θαλάσσια σπηλιά με γαλάζια νερά, όπου σας πηγαίνουν οι βάρκες από το Καψάλι, όταν η θάλασσα είναι ήρεμη. Στους βράχους της φωλιάζουν μαυροπετρίτες.
Λευκά σπίτια κάτω από το Κάστρο.
Ενετικό, στην κορυφή του βράχου.
Φαίνεται από όλο τον νότο.
Δύο κόλποι κάτω από τη Χώρα.
Άμμος και ταβέρνες.
Το Αυγό, με τη θαλάσσια σπηλιά.
Φωτογραφίες: Comzeradd (CC BY-SA 3.0), Ingo Mehling (CC BY-SA 3.0), Soviof (CC BY 3.0), Ioannis Fakis (CC BY-SA 4.0), Leonidas Kourmadas (CC BY-SA 4.0) · Wikimedia Commons
Ανεβείτε στο Κάστρο μία ώρα πριν δύσει ο ήλιος. Η θέα προς το Καψάλι και τη Χύτρα με το φως του απογεύματος είναι η πιο ωραία εικόνα των Κυθήρων. Μετά, κατεβείτε για φαγητό στο Καψάλι.
🐟 Ο Αβλέμονας και το Καλάδι
Ο Αβλέμονας είναι το χωριό που βλέπετε στις φωτογραφίες των Κυθήρων: λευκά σπίτια με γαλάζια παράθυρα πάνω στα βράχια, ένας μικρός κόλπος σαν φυσική πισίνα, όπου βουτάτε από τα βράχια, βάρκες, και ταβέρνες με ψάρι δίπλα στο νερό. Στην άκρη του, ένα μικρό ενετικό καστέλο του 16ου αιώνα φύλαγε τον κόλπο. Δίπλα του, η μεγάλη αμμουδιά της Παλαιόπολης, όπου, σύμφωνα με τον μύθο, βγήκε από τον αφρό της θάλασσας η Αφροδίτη, και όπου ήταν η αρχαία πόλη και το λιμάνι της, η Σκάνδεια.
Λίγο πιο δυτικά, το Καλάδι είναι η πιο γνωστή παραλία του νησιού: τρεις μικροί κόλποι με βότσαλο και γαλάζια νερά, κάτω από ψηλούς βράχους, με έναν μεγάλο βράχο μέσα στη θάλασσα. Κατεβαίνετε με σκαλοπάτια, πολλά, και δεν έχει τίποτα από πάνω, ούτε ομπρέλες ούτε καντίνα. Πάρτε νερό και σκιά.
Ο μικρός κόλπος, σαν πισίνα.
Πάνω στα βράχια, δίπλα στο κύμα.
Ενετικό, του 16ου αιώνα.
Η πιο γνωστή παραλία του νησιού.
Φωτογραφίες: Lapost (CC BY-SA 3.0), G Da (CC BY-SA 3.0), C messier (CC BY-SA 3.0), Dionisio Calucci (CC BY-SA 4.0) · Wikimedia Commons
Πίσω από την παραλία της Παλαιόπολης, ανάμεσα στα χωράφια, είναι τα λίγα ερείπια της αρχαίας Σκάνδειας. Το ιερό της Αφροδίτης ήταν πιο πάνω, στον λόφο, εκεί που σήμερα είναι η εκκλησία του Αγίου Κοσμά, χτισμένη με τις πέτρες του.
🌳 Μυλοπόταμος, Παλαιόχωρα και ο Ποταμός
Ο Μυλοπόταμος, στη δυτική πλευρά, είναι το πράσινο χωριό των Κυθήρων: πλατάνια, μια πλατεία με νερό που τρέχει, πάπιες και καφενεία. Από εδώ ένα μονοπάτι κατεβαίνει στη ρεματιά με τους παλιούς νερόμυλους, είκοσι και πάνω, ως τον καταρράκτη της Φόνισσας, που πέφτει σε μια λιμνούλα μέσα στα δέντρα. Λίγο πιο κάτω, η Κάτω Χώρα είναι ένα ενετικό κάστρο-χωριό, με το λιοντάρι του Αγίου Μάρκου πάνω από την πύλη και μικρές εκκλησίες, και πιο πέρα, μέσα στον βράχο πάνω από τη θάλασσα, το σπήλαιο της Αγίας Σοφίας, με βυζαντινές τοιχογραφίες στην είσοδό του.
Στον βορρά, η Παλαιόχωρα ήταν η βυζαντινή πρωτεύουσα του νησιού, κρυμμένη πάνω από ένα φαράγγι για να μην τη βλέπουν οι πειρατές. Το 1537 ο Μπαρμπαρόσα τη βρήκε, και τη λεηλάτησε. Σήμερα περπατάτε ανάμεσα στα ερείπια και τις εκκλησίες της, με τον γκρεμό από κάτω. Ο Ποταμός, το μεγαλύτερο χωριό του νησιού, έχει μια πλατεία με καφενεία κάτω από τα δέντρα και, κάθε Κυριακή πρωί, παζάρι με ντόπια προϊόντα. Η Αγία Πελαγία, το παλιό λιμάνι, είναι χωριό με ξενοδοχεία και παραλίες, και το Διακόφτι, το σημερινό λιμάνι, έχει μια παραλία με λευκή άμμο και ρηχά, γαλάζια νερά, σαν της Καραϊβικής.
Πλατάνια, νερά και ένα καμπαναριό.
Στη ρεματιά, προς τον καταρράκτη.
Η βυζαντινή πρωτεύουσα, πάνω από το φαράγγι.
Το μεγαλύτερο χωριό του νησιού.
Από τα χρόνια των Άγγλων.
Το χωριό και οι παραλίες του βορρά.
Το λιμάνι, με λευκή άμμο.
Φωτογραφίες: Dimitris7gr (CC BY-SA 3.0), Alexey Komarov (CC BY-SA 4.0), Dr mercator (CC BY-SA 3.0), C messier (CC BY 3.0), FocalPoint (CC BY-SA 4.0) · Wikimedia Commons
🏖️ Οι παραλίες
Τα Κύθηρα έχουν παραλίες για κάθε άνεμο, και αυτό έχει σημασία, γιατί φυσάει συχνά. Όταν έχει βοριά, πηγαίνετε νότια, στο Καψάλι ή στον Χαλκό. Όταν έχει νοτιά, στον βορρά, στην Αγία Πελαγία ή στην Πλατιά Άμμο. Στην ανατολική ακτή, το Καλάδι, η Παλαιόπολη και το Διακόφτι είναι συνήθως ήσυχα.
- Καλάδι: βότσαλο, βράχοι και γαλάζια νερά, με σκαλοπάτια.
- Αβλέμονας: φυσικές πισίνες μέσα στα βράχια.
- Παλαιόπολη: μεγάλη αμμουδιά, ήσυχη.
- Διακόφτι: λευκή άμμος και ρηχά νερά, καλή για παιδιά.
- Φυρή Άμμος: κόκκινα βότσαλα, μία στα ανατολικά και μία στον βορρά.
- Χαλκός: μικρή, στον νότο, με χωματόδρομο.
- Καψάλι: άμμος, ταβέρνες και βάρκες, κάτω από τη Χώρα.
Οι κεντρικοί δρόμοι είναι καλοί, αλλά για πολλές παραλίες, όπως τον Χαλκό ή τη Φυρή Άμμο, χρειάζεται χωματόδρομος. Ένα μικρό αυτοκίνητο φτάνει, αλλά πηγαίνετε αργά, και ρωτήστε στο χωριό πριν πάρετε άγνωστο δρόμο.
🍽️ Τι θα φάτε
Τα Κύθηρα έχουν από τα πιο γνωστά θυμαρίσια μέλια της Ελλάδας, και θα το καταλάβετε από τα γλυκά: δοκιμάστε τους ροζέδες, μικρά τριγωνικά γλυκά με αμύγδαλο και μέλι, και τα ξεροτήγανα. Το παξιμάδι του Ποταμού, από τον παλιό φούρνο, πάει παντού. Στις ταβέρνες του Αβλέμονα και του Καψαλίου θα βρείτε φρέσκο ψάρι, και στο εσωτερικό κατσικάκι και χόρτα. Το λάδι του νησιού είναι πολύ καλό, και μετά το φαγητό πιείτε φατουράδα, το ντόπιο λικέρ με κανέλα και γαρίφαλο.
📅 Πότε να πάτε
Η καλύτερη εποχή είναι ο Μάιος, ο Ιούνιος και ο Σεπτέμβριος: ζεστή θάλασσα, άδειες παραλίες, όλα ανοιχτά. Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο το νησί γεμίζει, κυρίως με Έλληνες και Κυθήριους της Αυστραλίας που γυρίζουν για το καλοκαίρι, αλλά ποτέ δεν φτάνει τον κόσμο των Κυκλάδων. Τον χειμώνα τα περισσότερα κλείνουν.
✈️ Πώς θα πάτε από την Αθήνα
| Τρόπος | Διάρκεια | Από πού | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|
| Αεροπλάνο | Περίπου 45 λεπτά | Αεροδρόμιο Αθήνας | Μικρό αεροπλάνο, λίγες πτήσεις. Κλείστε νωρίς. |
| Αυτοκίνητο ή λεωφορείο και πλοίο | Περίπου 4–5 ώρες + 1 ώρα και 15 λεπτά | Αθήνα → Νεάπολη Λακωνίας | Ο πιο συνηθισμένος τρόπος, με το δικό σας αυτοκίνητο. Πλοίο κάθε μέρα. |
| Πλοίο | Περίπου 6–7 ώρες | Πειραιάς | Λίγες φορές την εβδομάδα, κυρίως το καλοκαίρι. |
Από την Ιουλιανού 50 πηγαίνετε στο αεροδρόμιο με τη Γραμμή 1 ως το Μοναστηράκι και αλλαγή στη Γραμμή 3, ή στον Πειραιά κατευθείαν με τη Γραμμή 1. Για τη Νεάπολη, τα λεωφορεία ΚΤΕΛ Λακωνίας φεύγουν από τον σταθμό Κηφισού. Στο νησί χρειάζεστε αυτοκίνητο: τα λεωφορεία είναι λίγα, και το Διακόφτι και το αεροδρόμιο είναι μακριά από τη Χώρα. Για τη σύγκριση πλοίου και αεροπλάνου, δείτε τον οδηγό μας για πλοίο ή αεροπλάνο.
🗓️ Τρεις μέρες στα Κύθηρα
Η Χώρα, το Κάστρο και το Καψάλι
Πρωί στο Κάστρο της Χώρας, με θέα το Καψάλι και τη Χύτρα, και βόλτα στα σοκάκια. Μπάνιο και φαγητό στο Καψάλι, και αν έχει καλό καιρό, βαρκάδα στη σπηλιά της Χύτρας. Ηλιοβασίλεμα από το Κάστρο.
Αβλέμονας και Καλάδι
Πρωί στο Καλάδι, πριν γεμίσει. Μεσημέρι στον Αβλέμονα, μπάνιο στις φυσικές πισίνες και ψάρι δίπλα στο νερό. Απόγευμα στη μεγάλη αμμουδιά της Παλαιόπολης, όπου γεννήθηκε η Αφροδίτη.
Ο βορράς
Μυλοπόταμος: καφές στην πλατεία, περπάτημα ως τον καταρράκτη, Κάτω Χώρα και το σπήλαιο της Αγίας Σοφίας. Μετά η Παλαιόχωρα και ο Ποταμός, και μπάνιο στην Αγία Πελαγία ή στο Διακόφτι.
Συχνές ερωτήσεις
Πού να μείνω στα Κύθηρα;
Στη Χώρα ή στο Καψάλι, για το Κάστρο, τη θέα, τις ταβέρνες και τα βράδια. Στον Αβλέμονα, για το πιο όμορφο χωριό και τη θάλασσα δίπλα σας. Στην Αγία Πελαγία, για ξενοδοχεία με παραλία. Όπου κι αν μείνετε, θα οδηγείτε.
Χρειάζομαι αυτοκίνητο;
Ναι, οπωσδήποτε. Το νησί είναι μεγάλο, τα χωριά και οι παραλίες είναι σκορπισμένα, και τα λεωφορεία ελάχιστα. Κλείστε αυτοκίνητο από πριν, κυρίως τον Αύγουστο, για να σας περιμένει στο αεροδρόμιο ή στο Διακόφτι.
Γεννήθηκε η Αφροδίτη στα Κύθηρα;
Σύμφωνα με τον Ησίοδο, ναι: η θεά βγήκε από τον αφρό της θάλασσας πρώτα στα Κύθηρα και μετά πήγε στην Κύπρο. Το ιερό της ήταν πάνω από την Παλαιόπολη. Η Κύπρος λέει τη δική της εκδοχή, αλλά οι Κυθήριοι δεν αμφιβάλλουν.
Πόσες μέρες χρειάζομαι;
Τέσσερις με πέντε μέρες για τη Χώρα, τον Αβλέμονα, το Καλάδι, τον Μυλοπόταμο και τον βορρά. Τα Κύθηρα θέλουν χρόνο, δεν είναι νησί για να το δείτε βιαστικά.
— Kathy
