🪪 Η ταυτότητα του νησιού
📍 Πού βρίσκεται
Η Χρυσή, που οι παλιοί ναυτικοί έλεγαν Γαϊδουρονήσι, βρίσκεται στο Λιβυκό πέλαγος, περίπου δεκαπέντε χιλιόμετρα νότια από την Ιεράπετρα, τη μεγάλη πόλη της νοτιοανατολικής Κρήτης. Από την Αθήνα πετάτε στο Ηράκλειο και οδηγείτε περίπου μιάμιση ώρα ως την Ιεράπετρα, ή στη Σητεία, που είναι πιο κοντά. Από το λιμάνι της Ιεράπετρας, κάθε πρωί από τον Μάιο ως τον Οκτώβριο, ξεκινούν τα καραβάκια για το νησί, και επιστρέφουν το απόγευμα.
📍 Πού βρίσκεται η Χρυσή
Η Χρυσή είναι ένα νησάκι στο Λιβυκό πέλαγος, περίπου δεκαπέντε χιλιόμετρα νότια από την Ιεράπετρα, στη νοτιοανατολική Κρήτη. Με κόκκινο φαίνεται το νησί, και με πράσινο το αεροδρόμιο της Αθήνας, το Ηράκλειο και η Ιεράπετρα, από όπου φτάνετε.
🗺️ Ο χάρτης του νησιού
Η Χρυσή είναι περίπου πέντε χιλιόμετρα μακριά και ένα φαρδιά, σχεδόν επίπεδη, με χαμηλούς βράχους μόνο στα ανατολικά. Τα καραβάκια δένουν στη νότια ακτή, και από εκεί ένα μονοπάτι μέσα από τους κέδρους σας βγάζει στη Χρυσή Αμμουδιά. Δυτικά είναι ο φάρος και το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου. Αν διασχίσετε το νησί προς τα βόρεια, σε είκοσι λεπτά φτάνετε στη Μπελεγρίνα, την παραλία με τα κοχύλια, και στο Καταπρόσωπο, απέναντι από το Μικρονήσι.
🗺️ Ο χάρτης της Χρυσής
Η Χρυσή είναι μακρόστενη και επίπεδη, πέντε χιλιόμετρα από άκρη σε άκρη. Τα καραβάκια δένουν στη νότια ακτή, δίπλα στη Χρυσή Αμμουδιά. Στη δυτική άκρη είναι ο φάρος και το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου. Στη βόρεια ακτή, η Μπελεγρίνα με τα κοχύλια και το Καταπρόσωπο, απέναντι από το Μικρονήσι. Ανάμεσα, το κεδροδάσος. Πατήστε κάθε αριθμό για να δείτε τι είναι.
Χάρτης: 17ος αιώνας (Public domain) · Wikimedia Commons
⚖️ Αξίζει; Τα θετικά και τα αρνητικά
Η Χρυσή αξίζει μια μέρα σε όποιον βρεθεί στη νότια Κρήτη, κυρίως για τη θάλασσα και τους κέδρους. Δεν είναι νησί για να μείνετε, και τον Αύγουστο δεν είναι ήσυχο. Ορίστε μια ειλικρινής εικόνα.
📊 Με μια ματιά, από το 1 ως το 5
👍 Τα θετικά
- Κατάλευκη άμμος και ρηχά γαλαζοπράσινα νερά, σαν τροπικό νησί.
- Ένα κεδροδάσος πάνω σε αμμοθίνες, από τα σπανιότερα της Ευρώπης.
- Η Μπελεγρίνα με τα ροζ κοχύλια και τα απολιθώματα στις πέτρες.
- Εύκολη μονοήμερη από την Ιεράπετρα, με καραβάκι κάθε πρωί.
- Προστατευμένη φύση, χωρίς σπίτια, δρόμους ή αυτοκίνητα.
👎 Τα αρνητικά
- Πολύς κόσμος τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, κυρίως κοντά στην αποβάθρα.
- Ελάχιστη σκιά πάνω στην άμμο, εκτός από τους κέδρους.
- Μόνο μία καντίνα και ένα μικρό ταβερνάκι, φέρτε νερό.
- Με νοτιά η θάλασσα αγριεύει και τα δρομολόγια ακυρώνονται.
🌲 Το κεδροδάσος και οι αμμοθίνες
Αυτό που κάνει τη Χρυσή να μη μοιάζει με κανένα άλλο νησί είναι το κεδροδάσος. Πάνω στις αμμοθίνες φυτρώνουν κέδροι, ένα είδος αρκεύθου που αντέχει το αλάτι και τον αέρα, με στριφογυριστούς κορμούς και πλατιές, χαμηλές κορυφές. Πολλοί είναι εκατοντάδων χρόνων, και μαζί σχηματίζουν ένα από τα μεγαλύτερα φυσικά δάση αυτού του είδους στην Ευρώπη. Γι’ αυτό το νησί προστατεύεται από το δίκτυο Natura 2000.
Περπατήστε στα μονοπάτια που διασχίζουν το νησί: η άμμος, λευκή σαν αλάτι, σκεπάζει μισούς κορμούς, ξερά κλαδιά σχηματίζουν γλυπτά, και ανάμεσα στους κέδρους ανοίγουν ξέφωτα με θέα στη θάλασσα και στα βουνά της Κρήτης απέναντι. Μείνετε πάντα στα σημαδεμένα μονοπάτια: οι αμμοθίνες είναι εύθραυστες, και ένα πάτημα έξω από αυτά καταστρέφει ρίζες που χρειάστηκαν δεκαετίες.
Κλαδιά από αιώνες.
Ο ίσκιος του νησιού.
Η άμμος σκεπάζει τα δέντρα.
Μέσα στο κεδροδάσος.
Το μεγαλύτερο της Ευρώπης.
Μέσα από τα δέντρα.
Άμμος και θάμνοι.
Φωτογραφίες: Konstantinos Papavasileiou (CC BY-SA 4.0), Tomisti (CC BY-SA 4.0), Astrataki (CC0), NaLika (CC BY-SA 4.0) · Wikimedia Commons
Η Χρυσή είναι προστατευόμενη περιοχή. Απαγορεύεται η διανυκτέρευση και το κάμπινγκ, η φωτιά, και το να πάρετε μαζί σας άμμο, κοχύλια ή κομμάτια από κέδρο. Πάρτε τα σκουπίδια σας πίσω στο καραβάκι.
🏖️ Οι παραλίες
Η Χρυσή Αμμουδιά, στη νότια ακτή, δίπλα στην αποβάθρα, είναι η πιο γνωστή: κατάλευκη άμμος, ρηχά νερά που αλλάζουν από διάφανα σε τιρκουάζ, ψάθινες ομπρέλες και ξαπλώστρες. Στη βόρεια ακτή, η Μπελεγρίνα είναι διαφορετική: η ακτή της είναι στρωμένη με εκατομμύρια μικρά ροζ και λευκά κοχύλια, και στους βράχους γύρω θα δείτε απολιθώματα, θαλάσσιους οργανισμούς που έγιναν πέτρα πριν από εκατομμύρια χρόνια. Λίγο πιο ανατολικά, το Καταπρόσωπο έχει βραχάκια και πεντακάθαρα νερά για μάσκα, με το Μικρονήσι απέναντι.
- Χρυσή Αμμουδιά: λευκή άμμος, ρηχά νερά, ομπρέλες, δίπλα στην αποβάθρα.
- Μπελεγρίνα: ροζ κοχύλια και απολιθώματα, στη βόρεια ακτή.
- Καταπρόσωπο: βραχάκια και διάφανα νερά, απέναντι από το Μικρονήσι.
- Χατζηβολάκας: στη βόρεια ακτή, πιο ήσυχη, με κέδρους ως την άμμο.
Ρηχά και γαλαζοπράσινα.
Η πιο οργανωμένη παραλία.
Λευκή, σχεδόν σαν αλάτι.
Ο δρόμος για τη βόρεια ακτή.
Από τη μία ακτή στην άλλη.
Κοχύλια μέσα στην πέτρα.
Στη βόρεια ακτή.
Πιο άγρια, με κύμα.
Από τη Χρυσή.
Φωτογραφίες: Dkoukoul (CC BY-SA 3.0), Marek Bakajsa (CC BY-SA 2.0), Tomisti (CC BY-SA 4.0), Quim Gil (CC0), Paul (CC BY-SA 2.0), NaLika (CC BY-SA 4.0) · Wikimedia Commons
Νερό, φαγητό για τη μέρα, καπέλο και αντηλιακό. Στο νησί υπάρχει μόνο μία καντίνα και ένα μικρό ταβερνάκι κοντά στην αποβάθρα. Πάρτε και σαγιονάρες: η άμμος το μεσημέρι καίει.
⛪ Ο φάρος, το εκκλησάκι και η ιστορία
Αν και άδεια σήμερα, η Χρυσή δεν ήταν πάντα ακατοίκητη. Στη δυτική πλευρά, κοντά στον φάρο, βρίσκεται το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου, με ένα ξύλινο τέμπλο και εικόνες, και γύρω του ίχνη από παλιές αλυκές, ένα ρωμαϊκό νεκροταφείο και ερείπια από μινωικά και ρωμαϊκά χρόνια. Οι ψαράδες της Ιεράπετρας έρχονταν εδώ για αιώνες, και στα χρόνια των πειρατών το νησί ήταν καταφύγιο για τα πλοία που περίμεναν τον καλό καιρό.
Δέκα λεπτά ως την παραλία.
Τον Αύγουστο, το μεσημέρι.
Από την Ιεράπετρα.
Το εκκλησάκι του νησιού.
Βράχια και θάμνοι.
Άγρια και άδεια.
Απέναντι από τη Χρυσή.
Φωτογραφίες: Marek Bakajsa (CC BY-SA 2.0), Argymeg (CC BY-SA 4.0), Paul (CC BY-SA 2.0), Quim Gil (CC0) · Wikimedia Commons
🏙️ Η Ιεράπετρα
Η Ιεράπετρα, η νοτιότερη πόλη της Ευρώπης, είναι η βάση σας για τη Χρυσή. Έχει μια μεγάλη παραλιακή με ταβέρνες και καφέ, την παλιά πόλη με τα στενά δρομάκια, και στην άκρη του λιμανιού το ενετικό κάστρο, το Καλές. Μείνετε ένα βράδυ, κάντε βόλτα στην παραλία το σούρουπο και φάτε ψάρι πριν ή μετά τη Χρυσή.
Η νοτιότερη πόλη της Ευρώπης.
Από εδώ φεύγουν τα καραβάκια.
Το ενετικό κάστρο.
Φωτογραφίες: C messier (CC BY-SA 4.0), DOWIMA (CC BY-SA 4.0) · Wikimedia Commons
🍽️ Τι θα φάτε
Στο νησί υπάρχει μόνο ένα μικρό ταβερνάκι κοντά στην αποβάθρα και μία καντίνα, οπότε το φαγητό είναι απλό: σαλάτα, σάντουιτς, κάτι ψητό. Το πραγματικό φαγητό είναι στην Ιεράπετρα: φρέσκο ψάρι, χταπόδι, ντάκος, καλτσούνια με μυζήθρα και τα λαχανικά από τα θερμοκήπια της περιοχής, από τα πιο νόστιμα της Ελλάδας. Και, φυσικά, ρακή στο τέλος.
📅 Πότε να πάτε
Τα καραβάκια πηγαίνουν κάθε μέρα από τον Μάιο ως τον Οκτώβριο. Ο Ιούνιος, ο Σεπτέμβριος και ο Οκτώβριος είναι οι καλύτεροι μήνες: ζεστή θάλασσα, λιγότερος κόσμος και ήλιος που δεν καίει τόσο. Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο το νησί γεμίζει, και η αμμουδιά το μεσημέρι ζεσταίνεται πολύ. Πριν κλείσετε, κοιτάξτε τον καιρό: με δυνατό νοτιά, τα δρομολόγια μπορεί να ακυρωθούν.
✈️ Πώς θα πάτε από την Αθήνα
| Τρόπος | Διάρκεια | Από πού | Σημειώσεις |
|---|---|---|---|
| Αεροπλάνο και αυτοκίνητο | Περίπου 50 λεπτά + 1,5 ώρα | Αεροδρόμιο Αθήνας → Ηράκλειο → Ιεράπετρα | Ο πιο εύκολος τρόπος. Πολλές πτήσεις κάθε μέρα. |
| Πλοίο και αυτοκίνητο | Περίπου 9 ώρες + 1,5 ώρα | Πειραιάς → Ηράκλειο | Νυχτερινό πλοίο με καμπίνα. |
| Καραβάκι | Περίπου 50 λεπτά | Ιεράπετρα → Χρυσή | Κάθε πρωί, Μάιο ως Οκτώβριο, επιστροφή το απόγευμα. |
Από την Ιουλιανού 50 πηγαίνετε στο αεροδρόμιο με τη Γραμμή 1 ως το Μοναστηράκι και αλλαγή στη Γραμμή 3, ή στον Πειραιά κατευθείαν με τη Γραμμή 1 για το πλοίο. Από το Ηράκλειο, λεωφορεία του ΚΤΕΛ πηγαίνουν στην Ιεράπετρα. Για την υπόλοιπη Κρήτη, δείτε τον οδηγό μας για την Κρήτη.
🗓️ Μία μέρα στη Χρυσή
Το καραβάκι και η Χρυσή Αμμουδιά
Το πρώτο καραβάκι από την Ιεράπετρα, γύρω στις δέκα. Από την αποβάθρα περπατήστε ως τη Χρυσή Αμμουδιά, δέκα λεπτά μέσα από τους κέδρους, και κολυμπήστε πριν γεμίσει. Μετά προχωρήστε δυτικά, προς τον φάρο και το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου.
Η Μπελεγρίνα και το κεδροδάσος
Διασχίστε το νησί ως τη βόρεια ακτή, στη Μπελεγρίνα, για τα ροζ κοχύλια και τα απολιθώματα, και κολυμπήστε στο Καταπρόσωπο, απέναντι από το Μικρονήσι. Επιστρέψτε μέσα από το κεδροδάσος για το καραβάκι της επιστροφής, και βράδυ ψάρι στην παραλία της Ιεράπετρας.
Συχνές ερωτήσεις
Μπορώ να μείνω το βράδυ στη Χρυσή;
Όχι. Η Χρυσή είναι προστατευόμενη περιοχή, και η διανυκτέρευση και το κάμπινγκ απαγορεύονται. Πηγαίνετε το πρωί με το καραβάκι και επιστρέφετε το απόγευμα στην Ιεράπετρα.
Πόσο κρατάει το ταξίδι;
Περίπου πενήντα λεπτά με τα μεγάλα καραβάκια από την Ιεράπετρα, λιγότερο με τα ταχύπλοα. Στο νησί μένετε συνήθως πέντε με έξι ώρες.
Μπορώ να πάρω κοχύλια από τη Μπελεγρίνα;
Όχι. Τα κοχύλια, η άμμος και τα ξύλα από τους κέδρους προστατεύονται, και τα πρόστιμα είναι μεγάλα. Φωτογραφίστε τα και αφήστε τα εκεί που τα βρήκατε.
Υπάρχει σκιά στη Χρυσή;
Λίγη. Στη Χρυσή Αμμουδιά νοικιάζετε ομπρέλα, και αλλού ο μόνος ίσκιος είναι κάτω από τους κέδρους. Καθίστε στην άκρη του δάσους, όχι πάνω στις αμμοθίνες.
— Kathy
