Με μία ματιά
15–17 Νοεμβρίου
Τριήμερο μνήμης στο Πολυτεχνείο. Η 17η είναι σχολική αργία· μαγαζιά και υπηρεσίες δουλεύουν.
9 λεπτά
Με τα πόδια από την Ιουλιανού 50 ως την πύλη της Πατησίων, περίπου 700 μέτρα.
14:30
Η ώρα που ξεκίνησε πέρσι η πορεία προς την αμερικανική πρεσβεία.
5 σταθμοί
Έκλεισαν το 2025 από τις 14:00: Ομόνοια, Πανεπιστήμιο, Σύνταγμα, Ευαγγελισμός, Μέγαρο Μουσικής.
Τι γίνεται κάθε μέρα
Το πρόγραμμα αλλάζει ελάχιστα από χρονιά σε χρονιά. Οι ώρες εδώ είναι της 52ης επετείου, το 2025· τις φετινές τις ανακοινώνουν το Πολυτεχνείο και η Αστυνομία λίγες μέρες πριν.
| Πότε | Τι γίνεται |
|---|---|
| 15 Νοεμβρίου και 16 Νοεμβρίου, 09:00–20:00 | Οι πύλες στην Πατησίων είναι ανοιχτές. Ο κόσμος περνά από το μνημείο, αφήνει κόκκινα γαρίφαλα, σχολεία έρχονται με τους δασκάλους τους. Στην αυλή στήνονται εκθέσεις με φωτογραφίες και ντοκουμέντα. |
| 17 Νοεμβρίου, από τις 09:00 | Επίσημα στεφάνια: ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο πρόεδρος της Βουλής, κόμματα, δήμαρχοι, φορείς. Οικογένειες με παιδιά, τραγούδια της εποχής από τα μεγάφωνα. |
| 13:00 | Κλείνουν οι πύλες. Μέσα γίνεται η εκδήλωση της Επιτροπής Εορτασμού, χωρίς κοινό. |
| Από 14:00 | Κλείνουν οι κεντρικοί σταθμοί του μετρό και σταδιακά οι μεγάλοι δρόμοι του κέντρου. |
| 14:30 | Η πορεία ξεκινά από το Πολυτεχνείο. Μπροστά πηγαίνει η αιματοβαμμένη σημαία της εξέγερσης. |
| Γύρω στις 16:30 | Η κεφαλή φτάνει στην αμερικανική πρεσβεία, στη Βασιλίσσης Σοφίας. Ενός λεπτού σιγή, εθνικός ύμνος, διάλυση. |
Η διαδρομή της πορείας περνά από την Πανεπιστημίου, το Σύνταγμα και τη Βασιλίσσης Σοφίας. Πέρσι η σημαία έκανε μια σύντομη στάση στον Άγνωστο Στρατιώτη και έφτασε στην πρεσβεία στις 16:20. Τα μπλοκ των φοιτητών, των συνδικάτων και των κομμάτων ακολουθούν για ώρες.
Η επίσκεψη στο Πολυτεχνείο
Μπαίνετε από την κεντρική πύλη της Πατησίων. Δεξιά, στο γρασίδι της αυλής, βρίσκεται το μνημείο: ένα μεγάλο μπρούντζινο κεφάλι του γλύπτη Μέμου Μακρή, με τίτλο «Προς τιμήν των θυμάτων», και δίπλα του η ίδια η σιδερένια πύλη που έριξε το τανκ το 1973, στραβωμένη, όπως τη βρήκαν το πρωί. Εκεί αφήνουν ο κόσμος τα λουλούδια. Μέσα στις τρεις μέρες γεμίζει γαρίφαλα.
Το γλυπτό «Προς τιμήν των θυμάτων» και η κεντρική πύλη του 1973. Εδώ αφήνετε τα λουλούδια.
Το μνημείο βρίσκεται λίγα μέτρα μέσα από την είσοδο, μπροστά στα νεοκλασικά κτίρια του συγκροτήματος.
Τα λυγισμένα κάγκελα δείχνουν πού χτύπησε το τανκ τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου.
Μόλις περάσετε την πύλη: ευθεία το κτίριο Αβέρωφ, δεξιά το μνημείο.
Φωτογραφίες: StrangeTraveler, C messier (CC BY-SA 4.0), GreatBernard (CC0), Wikimedia Commons.
Το κτίριο με τις κολόνες στο βάθος είναι το Αβέρωφ, χτισμένο τον 19ο αιώνα με σχέδια του Λύσανδρου Καυταντζόγλου. Από τον εξώστη των προπυλαίων του τραγούδησε ο Νίκος Ξυλούρης στους συγκεντρωμένους στις 16 Νοεμβρίου 1973. Στις μέρες της επετείου οι αίθουσες είναι κλειστές· βλέπετε την αυλή και τα κτίρια απ’ έξω.
Το κεντρικό κτίριο του συγκροτήματος. Από τον εξώστη του τραγούδησε ο Ξυλούρης το 1973.
Ο εξώστης πάνω από τη σκάλα. Ο ίδιος χώρος φαίνεται σε πολλές φωτογραφίες του Νοεμβρίου 1973.
Μέσα στο κτίριο Αβέρωφ. Τις μέρες της επετείου οι εσωτερικοί χώροι μένουν κλειστοί.
Η σημερινή κεντρική είσοδος, στη θέση της πύλης του 1973.
Καρτ ποστάλ των αρχών του αιώνα. Η αυλή και τα κτίρια έχουν μείνει σχεδόν ίδια.
Φωτογραφίες: Yair Haklai, Costis 66, Katerina Zisimopoulou (CC BY-SA 4.0), Neosmyrnian (CC BY-SA 3.0), καρτ ποστάλ (κοινό κτήμα), Wikimedia Commons.
Πότε να πάτε: το πρωί της 15ης ή της 16ης. Έχει λιγότερο κόσμο, η αυλή είναι ήσυχη και μπορείτε να αφήσετε ένα λουλούδι χωρίς βιασύνη. Το πρωί της 17ης έρχονται τα επίσημα στεφάνια και το πλήθος μεγαλώνει ως τις 13:00.
Πώς θα πάτε από την Ιουλιανού 50
Το Πολυτεχνείο είναι στην ίδια μεριά της πόλης με εμάς. Δεν χρειάζεστε μετρό — και καλύτερα, γιατί τις μέρες αυτές οι κοντινοί σταθμοί κλείνουν:
- Ιουλιανού 50 → Πατησίων: περπατάτε ανατολικά στην Ιουλιανού, περίπου 330 μέτρα, ως την Πατησίων.
- Πατησίων → Πολυτεχνείο: στρίβετε δεξιά και κατεβαίνετε την Πατησίων. Μετά από περίπου 370 μέτρα, αριστερά σας, είναι η κεντρική πύλη, αμέσως μετά το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
Συνολικά περίπου 700 μέτρα, 9 λεπτά. Από την Κοδριγκτώνος και κάτω η Πατησίων είναι κλειστή στα αυτοκίνητα αυτές τις μέρες, οπότε περπατάτε άνετα.
🌹 Από την Ιουλιανού 50 στο Πολυτεχνείο
Περίπου 700 μέτρα με τα πόδια. Πατήστε στο Πολυτεχνείο για να ανοίξει η διαδρομή στο Google Maps.
Κλειστοί δρόμοι και σταθμοί μετρό
Η Τροχαία βγάζει κάθε χρόνο ανακοίνωση με τις ρυθμίσεις λίγες μέρες πριν. Πέρσι ίσχυσαν σε δύο κύκλους.
Από το Σάββατο στις 06:00 ως την Τρίτη στις 06:00 (15–18 Νοεμβρίου 2025), γύρω από το Πολυτεχνείο:
- Πατησίων, από την Κοδριγκτώνος ως την Πανεπιστημίου, στα δύο ρεύματα — δηλαδή από λίγο πιο κάτω από τη Βικτώρια ως την Ομόνοια.
- Στουρνάρη, από την πλατεία Εξαρχείων ως την 3ης Σεπτεμβρίου.
- Τα στενά των Εξαρχείων γύρω από την πλατεία: Μπουμπουλίνας, Τζωρτζ, Μπόταση, Σολωμού, Σπ. Τρικούπη και άλλα.
Την 17η, από το μεσημέρι ως το τέλος της πορείας, σταδιακά:
- Πανεπιστημίου, Σταδίου, Ακαδημίας σε όλο το μήκος τους.
- Βασιλίσσης Σοφίας, Βασιλέως Γεωργίου, Αμαλίας, Φιλελλήνων, γύρω από το Σύνταγμα.
- Αλεξάνδρας σε όλο το μήκος, και τμήματα της Κηφισίας, της Μεσογείων και της Πειραιώς προς το κέντρο.
Στο μετρό, μετά τις 14:00 έκλεισαν οι σταθμοί Ομόνοια, Πανεπιστήμιο, Σύνταγμα, Ευαγγελισμός και Μέγαρο Μουσικής, και άνοιξαν ξανά όταν το επέτρεψε η Αστυνομία. Οι συρμοί περνούν χωρίς να σταματήσουν. Το λεωφορείο X95 για το αεροδρόμιο ξεκινούσε από τον σταθμό Κατεχάκη αντί για το Σύνταγμα.
Τι σημαίνει για εσάς: ο σταθμός Βικτώρια μένει ανοιχτός και η Γραμμή 1 κινείται κανονικά προς Κηφισιά και προς Πειραιά. Αν φεύγετε για το αεροδρόμιο το απόγευμα της 17ης, μην υπολογίζετε στο Σύνταγμα: πάρτε τη Γραμμή 1 ως το Μοναστηράκι και από εκεί τη Γραμμή 3 προς Αεροδρόμιο, και φύγετε μία ώρα νωρίτερα. Τα ταξί στο κέντρο κινούνται πολύ αργά εκείνο το απόγευμα.
Τι έγινε τον Νοέμβριο του 1973
Η Ελλάδα ζούσε από τις 21 Απριλίου 1967 υπό στρατιωτική δικτατορία. Στις 14 Νοεμβρίου 1973 οι φοιτητές του Πολυτεχνείου αποφάσισαν αποχή από τα μαθήματα και έμειναν μέσα στο συγκρότημα της Πατησίων. Σύντομα ήρθαν φοιτητές και από άλλες σχολές.
Την επόμενη μέρα ξεκίνησε να εκπέμπει ένας αυτοσχέδιος ραδιοφωνικός σταθμός, φτιαγμένος στα εργαστήρια της σχολής. Το μήνυμά του, «Εδώ Πολυτεχνείο!», ακουγόταν σε όλη την Αθήνα. Στις 16 Νοεμβρίου χιλιάδες κόσμου είχαν μαζευτεί απ’ έξω: μαθητές, εργάτες, αγρότες από τα Μέγαρα.
Στις 3 τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου ένα τανκ έριξε την κεντρική πύλη και ο στρατός μπήκε στον χώρο. Τις επόμενες ώρες σκοτώθηκαν άνθρωποι μέσα και έξω από το Πολυτεχνείο, σε όλη την πόλη. Η έρευνα του ιστορικού Λεωνίδα Καλλιβρετάκη κατέγραψε 24 επώνυμους νεκρούς. Η δικτατορία έπεσε τον Ιούλιο του 1974.
Το πλήθος στην Πατησίων, μπροστά στο Πολυτεχνείο, τις μέρες της εξέγερσης.
16 Νοεμβρίου 2016. Στην είσοδο στήνονται πάγκοι και εκθέσεις, ο κόσμος μπαινοβγαίνει όλη μέρα.
17 Νοεμβρίου 2011. Μετά την πορεία η πύλη μένει κλειστή, με τα συνθήματα της μέρας.
17 Νοεμβρίου 2020. Την ημέρα της επετείου η αστυνομική παρουσία στο κέντρο είναι πολύ μεγάλη.
Φωτογραφίες: άγνωστος φωτογράφος (1973), Yorgossinior, Pavlos1988 (CC BY-SA 4.0), Apaleutos25 (CC BY-SA 3.0), Wikimedia Commons.
Τι είναι ανοιχτό στις 17 Νοεμβρίου
Η 17η Νοεμβρίου δεν είναι επίσημη αργία. Τα σχολεία δεν κάνουν μάθημα, αλλά οι μαθητές πηγαίνουν για τις σχολικές εκδηλώσεις μνήμης. Τα πανεπιστήμια είναι κλειστά. Τράπεζες, δημόσιες υπηρεσίες, μαγαζιά, εστιατόρια και καφέ δουλεύουν κανονικά. Η Ακρόπολη και οι αρχαιολογικοί χώροι είναι ανοιχτοί με το χειμερινό ωράριο.
Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο είναι στο διπλανό οικόπεδο, στην ίδια μεριά της Πατησίων. Τις μέρες της επετείου ο δρόμος μπροστά του είναι κλειστός στα αυτοκίνητα. Αν θέλετε να το επισκεφθείτε, πηγαίνετε στις 15 ή στις 16 το πρωί και ελέγξτε την προηγούμενη μέρα τις ανακοινώσεις του μουσείου. Περισσότερα για τη διαδρομή στον οδηγό για το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.
Το βράδυ της 17ης: η πορεία είναι ειρηνική στη συντριπτική της πλειονότητα. Μετά το τέλος της, αργά το απόγευμα και το βράδυ, συχνά γίνονται επεισόδια με την αστυνομία γύρω από τα Εξάρχεια και το Πολυτεχνείο, με χημικά που φτάνουν σε διπλανά στενά. Εκείνο το βράδυ αποφύγετε τα Εξάρχεια, τη Στουρνάρη και την Πατησίων κάτω από την Κοδριγκτώνος. Η Βικτώρια και το Πεδίον του Άρεως μένουν συνήθως ήσυχα.
Συχνές ερωτήσεις
Πότε είναι η επέτειος του Πολυτεχνείου το 2026;
Η κεντρική μέρα είναι η Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026. Οι πύλες ανοίγουν για το κοινό από τις 15 Νοεμβρίου.
Μπορώ να μπω στο Πολυτεχνείο ως επισκέπτης;
Ναι. Στις 15 και 16 Νοεμβρίου η αυλή είναι ανοιχτή από τις 09:00 ως τις 20:00 και στις 17 Νοεμβρίου ως τις 13:00 (ώρες 2025). Η είσοδος είναι ελεύθερη. Μείνετε ήσυχοι μπροστά στο μνημείο· φωτογραφίες επιτρέπονται.
Πόσο απέχει από την Ιουλιανού 50;
Περίπου 700 μέτρα, 9 λεπτά με τα πόδια: Ιουλιανού ως την Πατησίων και μετά ευθεία κάτω την Πατησίων.
Θα λειτουργεί το μετρό;
Ναι, εκτός από τους κεντρικούς σταθμούς που κλείνουν το απόγευμα της 17ης. Πέρσι ήταν η Ομόνοια, το Πανεπιστήμιο, το Σύνταγμα, ο Ευαγγελισμός και το Μέγαρο Μουσικής, από τις 14:00. Η Βικτώρια έμεινε ανοιχτή.
Είναι ασφαλές να κυκλοφορώ στο κέντρο;
Τη μέρα, ναι. Η πορεία είναι μεγάλη αλλά ειρηνική. Το βράδυ της 17ης αποφύγετε τα Εξάρχεια και τους δρόμους γύρω από το Πολυτεχνείο, όπου συχνά γίνονται επεισόδια.
Γιατί η πορεία καταλήγει στην αμερικανική πρεσβεία;
Οι διαδηλωτές θεωρούν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες στήριξαν τη δικτατορία του 1967–1974. Η πρεσβεία είναι το τέρμα της πορείας από τα πρώτα χρόνια μετά τη Μεταπολίτευση.
— Kathy
